Ambiguïteit (dubbelzinnigheid)
De naam van de ervaring die mensen hebben met zinnen die meer dan één ding betekenen bijvoorbeeld: “Wie feliciteert de kolonel?” Deze zin wordt door sprekers van het Nederlands op twee manieren begrepen: (1) Wie wordt door de kolonel gefeliciteerd? en (2) Door wie wordt de kolonel gefeliciteerd? In het transformationele taalmodel wordt een oppervlaktestructuur gezegd dubbelzinnig te zijn wanneer hij van meer dan één dieptestructuur afgeleid kan worden.
Analoog
Een bijvoeglijk naamwoord dat elk proces beschrijft dat aanhoudend van aard is. De twee best bekende vormen van analoge communicatie zijn lichaamsuitdrukking en stembuiging.
Analoog markeren
D.m.v. lichaamsuitdrukking, stembuiging of klemtoon, bepaalde delen van teksten markeren.
Business NLPBusienss NLP van People-Management onderscheiden zich van algemene NLP opleidingen op drie punten:
1. In de ontwikkeling van de deelnemer ligt de nadruk op het toepassen van NLP in business context
2. De modellen en technieken van NLP worden vertaald naar de eigen business werkomgeving,
3. De deelnemers aan de opleiding zijn allen professionals en/of leidinggevenden. De feedback van de trainers en de intervisie met collega deelnemers zijn gericht op de toepassing binnen uw werk!
Congruent
De verschillende communicatiesignalen zijn in overeenstemming met elkaar; Ja zeggen en ja knikken.
Deletie
Een van de drie processen van het menselijk modelleren; het proces waarbij geselecteerde delen van de weergave van de wereld uitgesloten worden door de modellerende persoon. In de taalsystemen is deletie een transformationeel proces waarin delen van de dieptestructuur weggelaten worden en daarom niet in de oppervlaktestructuur voorkomen.
Dieptestructuur
De volledige linguïstische weergave waaruit de oppervlaktestructuren van de taal worden afgeleid.
Digitaal
Een bijvoeglijk naamwoord dat elk proces beschrijft dat discreet van aard is. Het best bekende digitale communicatiesysteem is de taal.
Dubbelzinnigheid
Zie ambiguïteit.
Expliciet
Gegeven op een stap - voor - stap wijze; niet berustend op interpretatie.
Extensioneel
Definitie door middel van het opsommen van ieder specifiek lid van de te definiëren categorie.
Formeel
De vorm betreffend.
Gedrag door regels beheerst
Gedrag dat systematisch is en dat expliciet weergegeven kan worden volgens een verzameling van regels. In het geval van het door regels beheerste menselijke gedrag hoeft men zich van de regels niet bewust te zijn.
Generalisatie
Een van de drie processen van het menselijk modelleren; het proces waarbij een specifieke ervaring gaat staan voor de gehele categorie waarvan ze lid is.
Incongruent
De verschillende communicatiesignalen zijn niet in overeenstemming met elkaar; Ja zeggen en nee knikken.
Intervisie
Is een vorm van deskundigheidsbevordering waarbij de cursisten een beroep doen op de medecursisten om mee te denken en te werken aan persoon- en functiegebonden vraagstukken en knelpunten vanuit de eigen werksituatie
Het meedenken gebeurt niet door het aandragen van oplossingen, maar door het stellen van vragen om zo, met behulp van eigen analytisch en probleemoplossend vermogen, inzicht te krijgen op het ingebrachte probleem en hoe hierin te handelen.
Een intervisie beslaat een langere periode, met een klein aantal deelnemers. Vooraf worden afspraken gemaakt over, spelregels, de doelstellingen en de werkwijze van de intervisie. De deelname is vrijwillig - niet vrijblijvend.
Intentioneel
Definitie door middel van een kenmerk (of kenmerken) van de leden van de te definiëren categorie en niet door middel van het opsommen van de specifieke leden.
Intuïtie
Berustend op interpretatie.
De consequente oordelen van mensen (speciaal zónder uitleg over hoe deze oordelen tot stand komen).
In de taalsystemen: het vermogen van sprekers van een taal om consequent te oordelen over de zinnen van hun taal; bijvoorbeeld, hun vermogen te beslissen welke woordreeksen in hun taal welgevormde zinnen zijn. Een klassiek voorbeeld van menselijk gedrag dat door regels beheerst wordt.
Metamodel van de Taal
Een weergave van iets. Taal is bijvoorbeeld een weergave van de wereld van de ervaring; de transformationele grammatica is een weergave van de taal en is daarom een Metamodel. | Model/modelleren
Een weergave van iets/het proces van iets weergeven; een plattegrond bijvoorbeeld. Een proces waarin de drie processen van vervormen, generaliseren en weglaten betrokken zijn.
Model: Een door mensen gemaakte constructie met de bedoeling onbegrijpelijke en zeer complexe informatie zó vervormen, te generaliseren en er delen uit weg te laten dat het idee ontstaat dat de zeer complexe informatie wel te begrijpen is. Modellen bestaan dus niet in de natuur; het zijn door mensen gemaakte constructies. Modellen kloppen daarom dus nooit met de complete werkelijkheid. Het kunnen wel fantastische hulpmiddelen zijn!
Nominalisatie
De linguïstische weergave van een proces als een zelfstandige gebeurtenis.
Objectief
Zich bepalend tot de feiten, niet beïnvloed door eigen gevoel of door eigen oordelen. Zintuigspecifiek bewijsbaar.
Oppervlaktestructuur
<taalkunde> in de generatieve grammatica de structuur van een zin na de toepassing van de transformaties. De zinnen die afgeleid zijn van de dieptestructuur en die de sprekers van de taal zeggen en schrijven.
Referentiestructuur
Het totaal van de ervaringen in iemands levensgeschiedenis. Ook: de meest volledige weergave waarvan andere weergaven in een systeem worden afgeleid; de dieptestructuur dient bijvoorbeeld als referentiestructuur voor de oppervlaktestructuur.
Semantiek
De studie van de betekenis.
Subjectief
Zich niet bepalend tot de feiten. Het weergeven van eigen gevoel, eigen oordelen en eigen meningen. Niet zintuigspecifiek bewijsbaar.
Synonymie
De naam van de ervaring van mensen met zinnen die verschillend van vorm maar gelijk in betekenis zijn; bijv. ‘De kat zat de rat achterna’ en ‘De rat werd door de kat achterna gezeten’. In het transformationele taalmodel: twee of meer zinnen worden gezegd synoniem te zijn als ze van dezelfde dieptestructuur zijn afgeleid.
Syntaxis
De studie van de orde en de patronen van de elementen van een systeem. In de taal: de studie van de orde en patronen van woorden en zinsdelen.
Valideren
Geldig maken. Geldig verklaren. In communicatie; vraagstellingen waardoor achterhaald wordt op welke feitelijke gegevens een conclusie of uitspraak is gebaseerd. (‘Hoe weet je wat je weet?’)
Verarming
Het proces waarbij het aantal onderscheidingen in een model verminderd wordt. Het proces waarbij een persoon een klein aantal, minder of geen keuzemogelijkheden in zijn model of gedrag krijgt.
Verrijking
Het proces waarbij het aantal onderscheidingen in een model vergroot wordt. Het proces waarbij iemand meer keuzemogelijkheden in zijn model of gedrag krijgt.
Vervorming
Een van de drie processen van het menselijk modelleren; het proces waarbij de relaties tussen delen van het model die van kracht zijn, anders worden weergegeven dan de relaties welke ze verondersteld worden weer te geven. Een van de meest algemene voorbeelden van vervorming in het modelleren is wel het weergeven van een proces als een gebeurtenis. In het taalsysteem wordt dit nominalisatie genoemd.
Volledigheid
Een logisch-semantische eigenschap van de volledige linguïstische weergave, de dieptestructuur. Oppervlaktestructuren zijn volledig wanneer ze elk deel van de dieptestructuur weergeven.
Vooronderstelling
Een fundamentele achterliggende aanname die voor een weergave nodig is om begrijpelijk te zijn. In de taalsystemen: een zin die waar moet zijn voor een andere zin om begrijpelijk te zijn.
Weergave
Een beeld van iets dat van het ding zelf verschilt; een plattegrond, een model.
Welgevormd
Het voldoen aan een verzameling voorwaarden voor vorm; bijv. welgevormd in het Nederlands, welgevormd in business, vormvoorwaarden voor een doel(LPBCte) of voor een anker (Uhte).
Zintuiglijk specifiek
Synoniem: Objectief. De weergave van feiten. Realiteitsgetrouw. Ook door andere mensen registreerbaar.
Zintuiglijk aspecifiek
Synoniem: Subjectief. De weergave van persoonlijke opinies of meningen. Bevooroordeeld. Niet door andere mensen registreerbaar. |
